amandus

 

Dagobert is koning. Om zoveel mogelijk macht en aanhang te verwerven trouwt hij met zoveel mogelijk vrouwen uit de aristocratische families. Deze situatie schandaliseert vele mensen van adel zoals Pepijn de Oude, de gewone raadsman van de koning. Maar niemand durft aan deze bedenkingen te maken over zijn gedrag...! De vele kinderen uit deze toestand brengen de stabiliteit van het rijk in gevaar. Amandus is de enige die de moed heeft om Dagobert te vermanen. Deze stuurt hem in ballingschap naar de Basken. Vandaar dat we tot op vandaag nog cultusplaatsen rond St.-Amands vinden in Zuid-Frankrijk, Baskenland en Spanje.

Wanneer Dagobert dan een wettelijke zoon geboren wordt, wil hij hem laten dopen door Amandus. Maar ze zijn zijn spoor kwijt en het duurt vele dagen eer ze hem vinden. Amandus weigert te komen om te dopen zo de koning zijn leefwijze niet verandert...De koning weigert op zijn beurt! Bij de derde onderhandeling erkent de koning zijn ongelijk en doopt Amandus Sigibert III in Orléans. Voortaan blijven Amandus en Dagobert in contact met elkaar...

 

Amandus is de veertig lang voorbij en hij verneemt van de bisschop van Doornik het bestaan van de 'Vlamingen' die zich in het noorden van het rijk weigeren te bekeren. Hij trekt met een bang hart met enkele volgelingen naar Doornik om binnen te dringen in een landstreek die cultureel zo anders is dan de rest van Gallië. Met Jonas van Bobbio bereikt hij in een schuit Gent.. Zij stoten op vrouwen die weigeren zich met hun kinderen te laten dopen. Deze aarzelen niet zich met hun kinderen te laten diopen. Deze aarzelen zelfs niet Amandus in de Schelde te gooien en uit te schelden. Amandus trekt zich terug in Noord-Frankrijk. Hij voelt zich totaal mislukt als verkondiger en zendeling.. Tegelijk beseft hij dat de harde aanpak niet de juiste weg lijkt te zijn! Hij had namelijk van Dagobert een decreet meegekregen waarop stond dat alle Vlamingen verplicht waren om zich te laten dopen. Hij moet nu wel nadenken over een strategie tot christianisering op basis van woord en overreding.

 

Ondertussen heeft Dagobert het land van Elnon- het huidige St.-Amand-les-Eaux- toegewezen aan Amandus en zijn volgelingen. Met de belastingsgelden voor het gebied wordt er een eerste klooster gebouwd als vormingscentrum voor de streek en als rustplaats voor de zendelingen. Met enkele monniken en plaatselijke bekeerlingen, die de taal en de gebruiken van de Scheldestreek kennen,vaart hij weer af. Deze missie lukt nu wel. En langs de Schelde vind je nu nog een hele serie kerken aan Petrus toegewijd..die hem in Rome verschenen was en zijn opdracht gaf! In Gent worden twee kloosters gesticht: Sint-Pieters en een ander op de Blandijnberg. Vanuit Gent gaat hij missioneren tot in Antwerpen.

 

Het basisonderricht bij de missie is het credo en het Onze Vader! De dood en het hiernamaals zijn themas voor de latere pastoraal. Het zijn massagebeurtenissen met grote publieke ceremonies waarin gezongen wordt en gebeden bij de relieken van de heiligen!

De vita, af het eerste geschrift over het leven van Amandus (725) geschreven, toont ons de methode die Amandus gebruikte! De graaf Otto heeft een man gearresteerd en veroordeeld tot de doodstraf. Het talrijk opgekomen publiek juicht het besluit toe.... Amandus probeert tussen te komen bij de graaf, maar wordt niet gehoord. De man moet hangen! Met zijn temperament en ondanks de verboden gaat Amandus zelf de dode man losmaken en neemt hem mee in zijn cel. Hij brengt bij hem de nacht door in gebed en de dode verrijst.

Dit exemplum of voorbeeldverhaal leert twee dingen: het vertrouwen van een christen in het gebed én de les van de barmhartigheid. Het is een appél om elkaar de fouten en tekorten te vergeven. En er is hier ook een eerste teken van een kerk die zich verzet tegen de doodstraf. Hier is een vraag tot respect aan de medemens welke ook zijn misdaad of zonde zou zijn.

 

PS 1. Naar de toespraak van dekaan Jean Heuclin op 02-02-'02 te Saint-Amand-les-Eaux geschreven.

2. Volgt een derde deel over Amandus als bisschop te Maastricht.

 

 

Deel3 (19/2/09)

 

Amandus of Amand is een zeer populaire naam, zeker in het midden van Frankrijk! Zowat drieëndertig gemeenten zijn naar hem genoemd en er zijn talloze parochies die er zijn naam dragen. Onderzoek bracht zeventien middeleeuwse heiligen aan het licht die deze naam dragen. Is dat een wonderbare vermenigvuldiging van onze St.-Amands? of..hoe onderscheidt men onze Amandus van al die anderen? Gewoon aan de datum van hun feestdag! De onze vieren we op 6 februari, de anderen hebben allen andere data! Onderzoek laat zien dat onze St.-Amands, hij die overal wordt gevierd op 6 februari, in talloze liturgische boeken en missaals herdacht wordt van Moissa (F) tot Zweden, Spanje, Denemarken, Polen ,Duitsland..in Salsburg,Keulen, Trier, Trente..maar niet in Rome! De apostel van Vlaanderen heeft een enorme populariteit gekend en een brede Europese uitstraling! Maar in Rome is hij bijna onvindbaar!

 

In Rome werd zijn feest in geen enkel middeleeuws kalender teruggevonden d.w.z. de heilige Amandus was er onbekend.En toch!! Groot was de verbazing van 'een onderzoeker' toen hij in de ondergrond van de St.-Pietersbasiliek, naast de grafkapel van Sint-Pieter zelf, St.-Amands afgebeeld zag in gesprek met Sint-Pieter die hem verschijnt.. Het is een fresco van het begin van de zeventiende eeuw! Paus Paulus V liet toen in deze kapel vijftien heiligen afbeelden die ooit bij het graf van Petrus op bedevaart waren gekomen.Onder hen waren Servatius en Amandus, de eerste en de negende bisschop van Maastricht!

Bij het fresco werd vermeld: 'Toen St.-Amands, vervuld van piëteit, de graven van de apostelen bezocht, ontving hij van Petrus de boodschap om het evangelie te verkondigen in Gallië....' Over die bedevaart naar Rome werd reeds in een werk van het begin van de achtste (700) eeuw gesproken: Vita Prima. Deze vita of heiligen leven was van de hand van een priester uit Noyon een vijftigtal jaren na het overlijden van Amandus geschreven. Dit werk situeert het eerste bezoek van Amandus aan Rome rond 620. Daarna ontplooide deze een lange tijd missiewerk in Vlaanderen. Hij stichtte daartoe de abdij van Elnon als thuisbasis in het huidige St.-Amand les Eaux. De Maastrichtse periode kwam veel later!

 

Maastricht (Mosa Trajectum) was een vesting door de Romeinen gebouwd bij een doorwaadbare plaats op de Maas. Er was en er is nog een oude Romeinse brug! Het christendom gaat er terug naar het einde van de jaren 300. Getuigen daarvan zijn nog enkele Romeinse grafstenen met christelijke tekens en teksten. De eerste bisschop van Maastricht was wellicht Servatius, die Tongeren voor Maastricht heeft gewisseld omdat deze stad veiliger was en beter verdedigbaar in die onrustige tijden. Van de twaalf bisschoppen van Maastricht was Amandus de negende!

Zijn episcopaat in Maastricht werd een mislukking! Ontgoocheld door het gebrek aan geloofsijver van de clerus verliet hij na drie jaar in 649 die stad. Amandus was een bisschop-zendeling die veel van zichzelf eiste, maar ook van anderen.. hij was een man uit één stuk, die evangelisch wilde leven. ' Dat ik het evangelie verkondig is voor mij geen reden om te roemen: ik kan niet anders..'1 Kor. 9,16 e.v. (Lezing 6 februari). Maar hij was aan het hoofd geplaatst van een bourgeois clerus die liever zijn voorrechten en een gemakkelijk leven behield. Inzake pastoraal traden ze telkens weer in conflict met hun nieuwe bisschop: tussen hen was er geen contact, geen doorstroming! Van het conflict met zijn clerus zijn we goed op de hoogte door een brief die paus Martinus I in hetzelfde jaar (649) geschreven heeft. Ondanks de aanmoedigingen van de paus heeft Amandus de bisschopszetel van Maastricht vlug verlaten! Hij nam de staf van de bedevaarder-missionaris weer op en vertrok met enkele medebroeders terug naar de Scheldeboorden.

 

Maar hoe kort zijn episcopaat ook was, hoe meer het verwondering wekt dat de devotie voor St.-Amands zo springlevend is gebleven..dat zijn aandenken nooit is vergeten en dat hij tot vandaag zeer geëerd wordt in die stad. In zowel de kerk van Onze Lieve Vrouw als in deze van Sint-Servaas zien we hem in het brandglas aanwezig. Een straat draagt zijn naam en hij leeft voort in alle boeken over de bisschoppen van Maastricht. En dat het feest van St.-Amands gekozen is als feestdatum voor alle heilige bisschoppen van Maastricht betekent dat zijn gedachtenis tot op vandaag in de harten van de mensen blijft leven....

 

PS Naar het referaat van Régis de la Haeye, diaken aan de OLV-kerk te Maastricht en doctor in de geschiedenis, uitgesproken in St.-Amand les Eaux (F) op 4-2-06

 

Laatste aanpassing : 6/3/10

 

Icon of St. Amandus, Bishop of Maastricht

 

Feast Day: Feb. 6 (elevation of Relics)

 

Icon: by the hand of Protodeacon Paul (Hommes), Joy of All Who Sorrow Monastery, Belgium, by permission of Abbot Thomas.

 

 

 

De geschiedenis van Amandus in drie delen. :

 

Deel1 . Voor heel wat Gelenaren is St.-Amands een plaatsbepaling voor de parochie rond de Geelse markt. Voor weinigen is St.-Amands een heilige of een historische figuur.En toch is er heel wat over te vertellen.

Amandus werd geboren rond 584 in de buurt van Nantes, aan de monding van de Loire. Zijn ouders waren welstellende christenen. Om hun zoon een christelijke opvoeding te geven zonden ze hem naar een klooster op het eiland Yeu. Tegen de plannen van zijn vader in begaf hij zich naar Tours waar rond het graf van H.Martinus de centra lagen van het godsdienstige leven in Gallie. Hier leerde hij zijn roeping als monnik kennen. Vijftien jaar lang leefde hij als kluizenaar in de buurt van Bourges.

Rond het jaar 620 pelgrimeerde Amandus naar Rome. Daar kreeg hij van de paus de opdracht om het geloof te verkondigen als rondtrekkende missionaris, als zwervende monnik. Zo kwam hij ook in het toenmalige Vlaanderen terecht. Hij stichtte een klooster op de samenvloeiing van Elnon en Scarpe, vandaag St.-Amands-les-Eaux genoemd, in de buurt van Valenciennes. Het werd zijn thuis voor later... Ook in Gent heeft hij een klooster gesticht : de latere St.-Pietersabdij. Deze lag buiten de muren. Het Gentse volk lust hem aanvankelijk niet. ..Later stichtte hij er een tweede klooster binnen de muren op de Blandijnberg : de huidige St.-Baafs!

 

In 647 werd Amandus, die ondertussen rondtrekkende bisschop was geworden, bisschop in Maastricht. Maar door allerlei moeilijkheden met adel en priesters, verliet hij na een tweede Romereis reeds in 649 deze stad om weer rondtrekkende missiebisschop te worden in de streek rond de Schelde.

 

De methode tot missionering van Amandus was in grote trekken van alle tijden. Hij richtte zich tot iedereen in de naam van Jezus met het evangelie. Aan de rijken vroeg hij gunsten. Aan de armen gaf hij ondersteuning. Zo is het geweten dat Amandus goede kontakten had met Pepijn van Landen, hofmeier van de Frankische koningen. De band was eenvoudig : Itta, de vrouw van Pepijn, was namelijk afkomstig uit Aquitanie, zijn geboortestreek.

 

Na de dood van Pepijn bouwden Itta en Gertruidis, haar dochter, op hun eigendom in Nijvel een klooster waarop vandaag nog een indrukwekkende romaanse kerk staat.

Na 50 jaar missionariswerk trok Amandus zich terug in zijn geliefd klooster van Elnon. Daar stierf hij op 6 februari 676 in de zeer hoge leeftijd van 92 jaar! De eerste biografie en geestelijk testament werd een 50 jaar later geschreven dor één van zijn opvolgers : Baudemundus.

 

St.Amands was vurig van aard, maar vlug ontmoedigd, vol ijver maar vaak onberaden in zijn ondernemingen, een man vol toewijding en nederige onderwerping aan de Paus. We kunnen goed begrijpen waarom hij de patroon geworden is tegen jicht en reuma. De man die 50 jaar rondtrok door weer en wind, die 3 keer te voet naar Rome pelgrimeerde en 92 is geworden, zal wel geweten hebben hoe pijnlijk jicht en reuma kunnen zijn. Hij heeft zeker stress gekend, wanneer men hem herhaaldelijk wilde vermoorden, wanneer de clerus zich tegen zijn hervormingen verzette, als hij in ongenade viel bij de koning. Maar hij wist dit alles te beheersen door gebed en vertrouwen in Gods Voorzienigheid. Wij kunnen van St.-Amands ook vandaag veel leren en St.-Amands kan ons zeker begrijpen als wij tot hem onze toevlucht nemen.

 

(met dank aan EH.Jan Mertens voor deze tekst)

 

 

Het leven van St.-Amands - deel 2. (2/3/08)

--------------------------------------------------

Amandus heeft zich tot aan zijn tocht naar Rome als kluizenaar nooit veel van het gebeuren in de wereld van die tijd aangetrokken. Na zijn nachtelijk visioen, waarbij hij de heilige Petrus ontmoet, wordt hij door de paus aangezet om zich in de grote missionaire beweging, begonnen onder paus Gregorius de Grote, als rondreizend missiebisschop in te zetten voor de evangelisatie van Noord-Gallië.

 

Aantal bezoekers sinds 20/11/2006 : Aantal bezoekers sinds 20/11/06

Copyright © All Rights Reserved